| PoleŠ znajomemu
Postacie

W?adys?aw Pie?kowski




  W?adys?aw Pie?kowski by? ostatnim prezydentem ?odzi z czasów zaborów. Jednocze?nie by? najd?u?ej w ca?ej historii miasta panuj?cym prezydentem, gdy? na zajmowanym stanowisku pozosta? przez 32 lata.
 Urodzi? si? w 1846 roku w rolniczej rodzinie z piotrkowskiego. Po uko?czeniu w ?odzi czteroklasowej szko?y rosyjsko – niemieckiej, wyjecha? do Warszawy gdzie jako handlowiec rozpocz?? praktyk? w sklepie firmy Krupieckiego. Trwa?a ona a? do wybuchu powstania styczniowego, po wybuchu, którego Pie?kowski opu?ci? Warszaw? i przeniós? si? do ?odzi, gdzie dosta? prac? w ?ódzkim Magistracie jako pracownik kancelarii. St?d zosta? oddelegowany do Biura Naczelnika Wojennego miasta ?odzi i okolic, na którego czele sta? pu?kownik von Broemsen. Ten Niemiec z pochodzenia by? wrogiem Polaków, których kara? z ca?? surowo?ci?. Zwykle oznacza?o to powieszenie lub wywóz na Sybir. Pracuj?c w tym urz?dzie Pie?kowski, wróg powstania, wpad? na pomys? wyci?cia, daj?cych schronienie oddzia?om powsta?czym, pod?ódzkich lasów. Za swoj? dzia?alno?? na tym stanowisku otrzyma? br?zowy medal z napisem: „Za usmirenie polskawo miatie?a”.
 Po upadku powstania i likwidacji biura, Pie?kowski opu?ci? ?ód? i przeniós? si? do Zgierskiego Magistratu, gdzie po krótkim okresie czasu awansowa? na Sekretarza Wydzia?u Kwaterunkowego w Magistracie m. Zgierza.
 Nast?pnie przeniesiony zosta? do Radomska gdzie obj?? stanowisko prezydenta miasta. Po zako?czeniu pe?nienia tej funkcji ponownie powróci? do Zgierza gdzie tak?e obj?? stanowisko prezydenta miasta.
 Po ?mierci 18 listopada 1882 roku przedostatniego, do 1914 roku, prezydenta miasta Waleriana Makowskiego, Pie?kowski przyby? do ?odzi i obj?? wakuj?ce stanowisko prezydenta. 
 Jako prezydenta ?odzi uznawano go za t?pego urz?dasa, bez reszty oddanego w?adzom zaborczym i duchowie?stwu prawos?awnemu, który w pogoni za orderami i „czynami” gotów by? po?wi?ci? wszystko i wszystkich. „Wiedzia? i mówi? o tym, ?e istniej? trzy czynniki, które u nas w kraju by?y wszechw?adne: ?andarmi, duchowie?stwo prawos?awne i armia”.
 Historyk, ?odzianin Stanis?aw Rachlewski, autor ksi??ki po?wi?conej prezydentom miasta do 1914 roku, tak opisywa? ostatniego prezydenta miasta: „sam dobrze pami?tam, t? dumn?, pyszn?, figur?, opi?t? w mundur ze z?oconymi guzikami, w jasnej, w okresie skwarnego lata bluzie w granatowych spodniach z wypustk?. Przechadza? si? niemal codziennie po Nowym Rynku ( obecny Plac Wolno?ci ). Chadza? z g?ow? wysoko podniesion?, trzymaj?c w r?ku szpicrut?. Z chwil? pojawienia si? Pie?kowskiego, a dzia?o si? to przewa?nie w godzinach mi?dzy 12 a 1, ulica, któr? si? pan ten zwyk? si? przechadza? momentalnie pustosza?a. Wszyscy usuwali si? z chodnika na jezdni?”.
 Od momentu wybuchu I wojny ?wiatowej jego zachowanie pozostaje tajemnic?. 3 sierpnia 1914 roku w godzinach popo?udniowych miasto opu?ci? – a wed?ug cz??ci przekazów, prezydent miasta po prostu z niego uciek?. Jednak?e nie potwierdza tego telegram, znajduj?cy si? w Archiwum Pa?stwowym miasta ?odzi z 31 sierpnia (13 wrze?nia) 1914 r., w którym to Pie?kowski pisa?: „W uzupe?nieniu mojego raportu z 28 lipca b.r. uprzejmie donosz? Waszej Ekscelencji, ?e 27 lipca b.r. oko?o 4 po po?udniu Policmajster Miasta ?odzi kapitan Czesnakow przekaza? mi przez telefon, ?e Wasza Ekscelencja rozkaza? mi, ze wzgl?du na czas wojny, wyjecha? z Miasta ?odzi, co zosta?o wykonane tego samego dnia i obecnie przebywam w Warszawie mieszkaj?c na ulicy Pi?knej 47 / A. Prezydent Miasta ?odzi Pie?kowski”.
 W opisie Mieczys?awa Hertza tak wygl?da? gabinet prezydenta bezpo?rednio po jego ucieczce: „Nad masywnym jego fotelem wisia?y portrety Najja?niejszych Pa?stwa. Na biurku le?a?o jeszcze kilka nieza?atwionych papierów. Panowa? tu pewien nie?ad, wskazuj?cy, ?e w ostatniej chwili pan Pie?kowski zabra? ze sob? kilka cenniejszych dokumentów, jak to podzi?kowania Najja?niejszego Pana za wiern? s?u?b?”.
 Po wybuchu rewolucji 1918 roku Pie?kowski, zniszczony psychicznie i fizycznie, sparali?owany powróci? z Moskwy do ?odzi, w której utrzymywa? si? z datków i pomocy znanych ludzi. Jednakowo? nie mog?c liczy? na du?? pomoc ze strony magistratu wyjecha? do Warszawy gdzie w 1919 roku zmar?.
 Pomimo tego, i? zawsze by? wierny carowi i o swojej lojalno?ci nieustannie zapewnia? zwierzchników, podj?? szereg wa?nych decyzji dla rozwoju ?odzi. Ju? w drugim roku jego urz?dowania uruchomiono w ?odzi pierwsze po??czenia telefoniczne, a w kilka lat pó?niej zainstalowano elektryczne latarnie. W 1898 roku na ulice ?odzi ruszy?y pierwsze w Królestwie Polskim elektryczne tramwaje. Nast?pne linie tramwajowe po??czy?y ?ód? z okolicznymi miastami: Zgierzem, Pabianicami, Aleksandrowem i Konstantynowem. Za jego rz?dów powsta?o te? miejskie pogotowie ratunkowe. W ostatnich latach XIX stulecia zacz?to zmienia? numeracj? domów. Ka?da ulica zaczyna?a si? przy Piotrkowskiej od numeru 1. Do tej pory nadawano posesjom kolejne numery hipoteczne. Powsta? te? dworzec ?ód? Kaliska i publiczne parki, które do dzi? s?u?? ?odzianom: park Miko?ajewski (obecnie Sienkiewicza), Ogród Miejski (dzi? park Staszica przy Narutowicza) i park przy Pa?skiej (teraz Poniatowskiego). Za kadencji Pie?kowskiego wybudowano równie? wa?ne ?ódzkie gmachy u?yteczno?ci publicznej, np. Rosyjski Bank Pa?stwa (dzi? NBP przy al. Ko?ciuszki 14), ?ódzki Bank Handlowy (dzi? PKO BP, al. Ko?ciuszki 15), powstawa?y te? kolejne hotele; Savoy, Palast (dzi? Polonia) i szko?y, których powstania nie blokowa?, jak: gimnazjum m?skie przy ul. Sienkiewicza (teraz III LO) oraz Polskie Gimnazjum M?skie Towarzystwa "Uczelnia" (dzisiejsze I LO im. Kopernika). Ponadto zleci? regulacj? rzeki ?ódki oraz wykonanie bardzo wa?nego dla ?odzi projektu kanalizacji i miejskich wodoci?gów. Zrobi? go William Lindley, jednak?e na realizacj? trzeba by?o jednak czeka? ponad 15 lat. W 1906 roku po raz kolejny poszerzono granice ?odzi, do miasta przy??czono 9 wsi i osad, m.in. ?ubard?, Widzew, Stare i Nowe Rokicie, Karolew i Brus. Na Do?ach powsta? nowy zespó? cmentarzy chrze?cija?skich. Nied?ugo przed I wojn? ?wiatow? cz??? wydzia?ów magistratu przeniesiono z ratusza do gmachu szko?y przy Nowym Rynku (dzi? Muzeum Archeologiczne przy pl. Wolno?ci).
 Opracowa? Piotr Marciniak na podstawie: S. Rachlewski, Pod ratuszow? wie?yczk? – Burmistrzowie i Prezydenci Miasta ?odzi w latach 1808 – 1914, ?ód? 1939 s. 30 – 32; „Gazeta Wyborcza” z 28 IV 2003 (dodatek specjalny)
Lista postaci


- W?adys?aw Pie?kowski
- Pawe? Georg Kar?owicz von Rennenkampf
- Niko?aj W?adymirowicz Ruzskij
- Fritz Haber