| Poleć znajomemu
Postacie

Paweł Georg Karłowicz von Rennenkampf




Paweł Georg Karłowicz von Rennenkampf (17 kwietnia 1854 – 1 kwiecień 1918), generał kawalerii, generał – adiutant. Urodził się na zamku Pankuł w pobliżu Rewla. Przodkowie Rennenkampfa przyjechali na tereny Prus z Westfalii w XVI wieku. Wojskową karierę rozpoczął w 1870 roku jako podoficer w 89 Białomorskim pułku piechoty. Wykształcenie zdobył w Helsingoforskiej Wyższej Szkole Piechoty. Na pierwszy stopień oficerski awansowany w 1873 roku w 5 Litewskim pułku ułańskim. W 1882 roku jako prymus ukończył Nikołajewską Akademię Sztabu Generalnego. Po jej ukończeniu służył w sztabie Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Od 24 listopada 1882 do 25 września 1884 roku pełnił funkcję wyższego oficera do specjalnych poruczeń w Sztabie XIV Korpusu. W latach 1884 – 86 dowodził eskadrą 42 Mitawskiego pułku dragonów im. Księcia Pruskiego Alberta. Od 25 września 1886 roku pozostawał w bezpośredniej dyspozycji Naczelnika Sztabu Warszawskiego Okręgu Wojskowego, zaś od 2 listopada 1886 roku pełnił taką samą funkcję w sztabie Kazańskiego Okręgu Wojskowego. 13 marca 1888 roku pełnił funkcje starszego adiutanta Wojsk Dońskich. Od 31 października 1889 roku pełnił funkcję oficera sztabowego do specjalnych poruczeń w sztabie II Korpusu, zaś od 26 marca 1890 roku naczelnik sztabu Twierdzy Ossowiec. W latach 1891 – 1899 pełnił funkcje naczelnika sztabów przy różnych dywizjach kawalerii. Od 25 listopada 1899 roku naczelnik sztabu wojsk Zabajkalskiego Okręgu Wojskowego. W stopniu generała – majora brał udział w kampanii chińskiej 1900 roku za uczestnictwo, w której nagrodzony został orderem św. Jerzego 4 stopnia. W latach wojny rosyjsko – japońskiej 1904 – 05 roku dowodził samodzielnym oddziałem gdzie okazał wybitne męstwo. Od 31 sierpnia 1905 roku pozostawał na Dalekim Wschodzie pod bezpośrednimi rozkazami Głównodowodzącego. Od 9 listopada 1905 roku dowodził VII. Korpusem. Za wojskowe dokonania został w 1904 roku awansowany do stopnia generała – porucznika zaś w dwa lata później nagrodzony złotym szablą ozdobiony brylantami. Jeżdżąc specjalnym pociągiem uczestniczył w tłumieniu wystąpień rewolucyjnych 1905 roku, do których dochodziło na trasie przejazdu pociągu. W latach 1906 – 1910 dowodził III. Korpusem. 6 grudnia 1910 roku awansowany na stopień generała piechoty. Od 20 stycznia 1913 roku dowodzi wojskami Wileńskiego Okręgu Wojskowego.
Z chwilą wybuchu wojny na bazie wojsk z Wileńskiego Okręgu Wojskowego utworzono 1. Armię, którą od 19 lipca 1914 roku dowodził. 14 sierpnia 1. Armia rozpoczęła przesuwanie swoich sił w kierunku granicy, którą przekroczyła trzy dni później. 20 sierpnia doszło do zwycięskiego dla Rosjan starcia pod Gołdapem i Gąbinem, którego jednak nie potrafili w pełni wykorzystać. Nie umiejętność poradzenia sobie z zaistniałą sytuacją oraz nie udzielenie wsparcia 2. Armii doprowadziło to do potężnej klęski wojsk rosyjskich na Jeziorach Mazurskich. Za wiedzą dowódcy frontu, Rennenkampf zamiast doprowadzić do koordynacji poczynań obu armii rosyjskich podjął marsz w kierunku Kaliningradu, oddalając się tym samym od 2. Armii. Zorientowawszy się w błędzie dowództwa rosyjskiego, Niemcy całością sił wystąpili, przeciwko Samsonowowi. W dniach od 26 do 31 sierpnia armia niemiecka odniosła nad nim miażdżące zwycięstwo w bitwie stoczonej na wschód od Stębarka, gdzie oskrzydliła i całkowicie zniszczyła 2. Armię. Mając informacje o toczącej się bitwie, gen. Rennenkampf nawet nie podjął próby przyjścia z pomocą 2. Armii i wycofał się za Niemen. W obliczu klęski gen. Samsonow popełnił samobójstwo, zaś kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy rosyjskich trafiło do niewoli.
Tydzień później, pomiędzy 5 a 15 września Niemcy rozbili 1. Armię gen. Rennenkampfa podczas bitwy nad jeziorami mazurskimi. Jej resztki wycofały się za Niemen oddając pole nieprzyjacielowi. W sumie w walkach Rosjanie stracili około 200 tysięcy żołnierzy, co było klęską bez precedensu w dotychczasowej historii wojen toczonych przez Imperium.
W początkach października w pobliżu Mławy ponownie odtworzono 1. Armię, która wchodząc w skład Frontu Północno – Zachodniego wzięła udział w „Operacji Łódzkiej”. Od momentu jej rozpoczęcia aż do chwili odcięcia jej od 2. i 5. Armii to na niej skupił się cały impet uderzenia niemieckiego. Nie pomogły próby przywrócenia jednolitego frontu podejmowane przez Rennenkampfa i 1. Armia aż do chwili zakończenia walk pod Łodzią i odwrotu wojsk rosyjskich na nowe pozycje prowadziła samodzielne działania bojowe starając się doprowadzić do odzyskania terytorium zajętego przez przeciwnika. Obwiniając generała Rennenkampfa za klęski poniesione pod Łodzią, generał Ruzskij odwołał go 18 listopada z pełnionej funkcji. Jednocześnie Rennenkampf został przydzielony pod bezpośrednie rozkazy Ministra Wojny. Jego dowodzenie podczas walk w Prusach Wschodnich było przedmiotem badania specjalnej komisji. W wyniku jej prac 6 października 1915 roku został zwolniony z wojska przy jednoczesnym zachowaniu munduru i pensji.
Po rewolucji Lutowej Rennenkampf został aresztowany i osadzony w Pietropawłowskiej Twierdzy znajdującej się pod bezpośrednim zarządem Nadzwyczajnej Komisji Śledczej Prawa Wojennego, która jednakże nie znalazła żadnych dowodów jego winy.
Po Rewolucji Październikowej został uwolniony i wyjechał do Taganrogu. Po zajęciu miasta przez bolszewików zaczął żyć pod przybranym nazwiskiem, lecz rozpoznany i w nocy z 15 na 16 marca 1918 roku został aresztowany przez CzK. Gdy odrzucił propozycję przejścia na stronę bolszewików został z rozkazu W. A. Antonowa – Owsijenki 1 kwietnia, po torturach (m.in. wyłupiono mu oczy) rozstrzelany.

Opracowano na podstawie książki A.A. Zalljesskij, Pierwaja Mirowaja Wojna, Moskwa 2000

Lista postaci


- Władysław Pieńkowski
- Paweł Georg Karłowicz von Rennenkampf
- Nikołaj Władymirowicz Ruzskij
- Fritz Haber